29,04 zł
Cena regularna:
34,99 zł
48,71 zł
Cena regularna:
55,99 zł
26,87 zł
Cena regularna:
34,90 zł
25,00 zł
Cena regularna:
43,99 zł
21,83 zł
Cena regularna:
27,99 zł
46,97 zł
Cena regularna:
53,99 zł
27,06 zł
Cena regularna:
33,44 zł
36,75 zł
Cena regularna:
49,00 zł
57,79 zł
Cena regularna:
67,99 zł
58,64 zł
Cena regularna:
68,99 zł
47,70 zł
Cena regularna:
53,00 zł
25,43 zł
Cena regularna:
31,79 zł
21,83 zł
Cena regularna:
27,99 zł
20,29 zł
Cena regularna:
26,60 zł
21,83 zł
Cena regularna:
27,99 zł
25,01 zł
Cena regularna:
27,19 zł
59,54 zł
Cena regularna:
69,53 zł
47,20 zł
Cena regularna:
59,00 zł
17,48 zł
Cena regularna:
19,00 zł
21,59 zł
Cena regularna:
23,99 zł
10,39 zł
Cena regularna:
11,54 zł
45,64 zł
Cena regularna:
54,99 zł
41,16 zł
Cena regularna:
49,00 zł
14,70 zł
Cena regularna:
24,99 zł
38,05 zł
Cena regularna:
43,73 zł
20,29 zł
Cena regularna:
26,60 zł
27,06 zł
Cena regularna:
33,44 zł
35,67 zł
Cena regularna:
41,00 zł
64,15 zł
Cena regularna:
89,10 zł
22,67 zł
Cena regularna:
27,99 zł
82,84 zł
Cena regularna:
109,00 zł
69,52 zł
Cena regularna:
79,00 zł
20,29 zł
Cena regularna:
26,60 zł
49,19 zł
Cena regularna:
59,99 zł
40,13 zł
Cena regularna:
44,59 zł
27,06 zł
Cena regularna:
33,44 zł
36,16 zł
Cena regularna:
44,10 zł
58,64 zł
Cena regularna:
68,99 zł
20,29 zł
Cena regularna:
26,60 zł
45,05 zł
Cena regularna:
53,00 zł
24,47 zł
Cena regularna:
26,60 zł
24,84 zł
Cena regularna:
27,60 zł
31,92 zł
Cena regularna:
37,55 zł
35,54 zł
Cena regularna:
39,71 zł
58,64 zł
Cena regularna:
68,99 zł
74,25 zł
Cena regularna:
99,00 zł
57,03 zł
Cena regularna:
65,55 zł
41,49 zł
Cena regularna:
49,99 zł
42,99 zł
Cena regularna:
49,99 zł
20,29 zł
Cena regularna:
26,60 zł
Fotostarzenie skóry — jak słońce postarza cerę i jak ją chronić
Opracowanie: Kosmetyczny Shop. Weryfikacja merytoryczna: Agnieszka Pindel, mgr kosmetologii. Aktualizacja: .
Czym jest fotostarzenie skóry — definicja
Fotostarzenie to przedwczesne starzenie skóry wywołane promieniowaniem słonecznym, gromadzone przez całe życie. Różni się od starzenia naturalnego, które zależy od wieku i genów. W badaniu 298 kobiet ekspozycja na słońce odpowiadała za około 80% widocznych oznak starzenia twarzy, a tylko około 20% przypisano czasowi i grawitacji (Flament 2013).
Skóra postarzała słońcem wygląda inaczej niż ta starzejąca się naturalnie: zamiast cienkich zmarszczek pojawiają się głębokie bruzdy, szorstka tekstura, nierówny koloryt i rozszerzone naczynka. To, jak mocno słońce zaszkodzi skórze, zależy w dużej mierze od fototypu skóry, czyli wrodzonej reakcji na promieniowanie. Fototyp to coś innego niż typ cery, który mówi o produkcji sebum i nawilżeniu.
Jak słońce niszczy skórę: UVA, UVB i światło niebieskie
Za fotostarzenie odpowiada głównie UVA. To do 95% promieniowania ultrafioletowego docierającego do ziemi, a wnika głęboko, aż do skóry właściwej. UVB to około 5% i działa płycej, w naskórku, dając oparzenia. UVA dosięga skóry także zimą, przez chmury i szyby, więc filtr nakładaj przez cały rok.
W skórze promieniowanie uruchamia reakcję łańcuchową: powstają reaktywne formy tlenu, które aktywują enzymy rozkładające macierz, czyli metaloproteinazy. MMP-1 tnie kolagen, a MMP-9 i MMP-12 niszczą elastynę. W badaniu klinicznym łączna ekspozycja na słońce i zanieczyszczenia podnosiła aktywność MMP-9 o 43% i obniżała poziom kolagenu typu I o 53% (Ferrara 2024). Tak osłabiona skóra traci jędrność i gęstość znacznie szybciej niż przy starzeniu naturalnym.
Światło niebieskie ze słońca i ekranów
Coraz częściej bada się też światło widzialne o wysokiej energii (HEV, 400–500 nm), potocznie zwane niebieskim. Pochodzi głównie ze słońca, w mniejszym stopniu z ekranów. Penetruje skórę jeszcze głębiej niż UVA i pobudza melanocyty przez receptor OPN3, wywołując przebarwienia trudniejsze do usunięcia niż te po UV (Pourang 2022). Ma to znaczenie zwłaszcza przy melasmie i ciemniejszej karnacji. Część producentów już to uwzględnia: przy kremie Slavia Cosmetics na dzień producent deklaruje ochronę przed światłem HEV dzięki ekstraktowi z borówki brusznicy. Pamiętaj jednak, że dowody na kosmetyczną ochronę przed światłem niebieskim są słabsze niż dla filtrów UV.
Objawy fotostarzenia zależą od fototypu
Fotostarzenie objawia się w czterech obszarach: zmarszczki i szorstka tekstura, utrata jędrności i opadanie owalu, przebarwienia oraz rozszerzone naczynka. To, który objaw dominuje, zależy od fototypu. Powód jest fizyczny: jasny naskórek przepuszcza w głąb więcej promieniowania niż ciemny.
| Fototyp | Jak przepuszcza UVB | Dominujące objawy fotostarzenia |
|---|---|---|
| Jasny (I–III) | do 29,4% (naturalny SPF ~3,4) | wczesne zmarszczki, elastoza, rumień, oparzenia |
| Ciemny (IV–VI) | ok. 7,4% (naturalny SPF ~13,4) | przebarwienia, melasma, nierówny koloryt; zmarszczki 10–20 lat później |
Do skóry właściwej osób o jasnej karnacji dociera około pięć razy więcej promieniowania niż u osób o ciemnej (Kaidbey 1979). Dlatego jasne fototypy szybciej reagują zmarszczkami i rumieniem, a ciemniejsze starzeją się głównie przebarwieniami. Swój fototyp ocenisz po reakcji skóry na pierwsze wiosenne słońce: im łatwiej się oparza, tym jest niższy.
Jak chronić skórę przed fotostarzeniem
Przed fotostarzeniem najlepiej chroni codzienny filtr przeciwsłoneczny. W badaniu 903 osób filtr stosowany codziennie przez 4,5 roku zmniejszył oznaki starzenia o 24% w porównaniu z używaniem okazjonalnym. U osób smarujących się każdego dnia skóra nie postarzała się w sposób wykrywalny (Hughes 2013).
Wybieraj ochronę o szerokim spektrum, która blokuje UVA i UVB. Nakładaj ją jako ostatni krok porannej pielęgnacji, także zimą i w pochmurne dni. Rano filtr wzmocnisz antyoksydantami. Połączenie witaminy C w stężeniu 15%, witaminy E i kwasu ferulowego podnosi ochronę przed słońcem nawet do ośmiu razy i o ponad jedną trzecią ogranicza utratę białek bariery (Pinnell 2005; Murray 2008).
Jak cofać oznaki fotostarzenia
Części zmian nie da się usunąć, ale wiele można złagodzić. Najlepiej przebadane są retinoidy: pobudzają odbudowę kolagenu i spłycają zmarszczki posłoneczne, choć na efekt trzeba poczekać. W metaanalizie 739 pacjentów tretynoina poprawiała wygląd skóry po 3–6 miesiącach, a efekt pogłębiał się z czasem (Nantawan 2022). Łagodniejszy retinaldehyd po trzech miesiącach zmniejszał kurze łapki o 12–14% (Kwon 2018).
Retinoidy nakłada się wieczorem, bo zwiększają wrażliwość skóry na słońce, dlatego rano obowiązkowy jest filtr. Więcej o doborze i bezpiecznym stosowaniu piszemy w przewodniku o retinoidach oraz w tekście o tym, kiedy stosować retinol. W ciąży i podczas karmienia stosowanie retinoidów skonsultuj z lekarzem.
Mity o ochronie przed słońcem
| Mit | Fakt |
|---|---|
| Olej z malin daje ochronę SPF 30–50 | Na skórze człowieka jego ochrona to około SPF 2,6. Nie zastępuje filtra (Ácsová 2021). |
| Doustny beta-karoten chroni przed starzeniem | W badaniu 903 osób suplementacja nie miała wpływu na starzenie skóry (Hughes 2013). |
| W pochmurny dzień filtr jest zbędny | UVA przenika przez chmury i szyby, więc działa także przy zachmurzeniu. |
| Ciemna karnacja nie potrzebuje ochrony | Mniej oparzeń, ale UV i światło niebieskie nasilają przebarwienia. |
Kiedy zgłosić się do dermatologa
Większość zmian posłonecznych jest kosmetyczna, ale niektóre wymagają oceny lekarza. Szorstkie, łuszczące się, czerwone lub przebarwione plamy w miejscach mocno nasłonecznionych (twarz, uszy, dłonie, łysina) mogą być rogowaceniem słonecznym, czyli stanem przednowotworowym (de Berker 2017). Warto je skonsultować z dermatologiem, podobnie jak każde znamię, które szybko się zmienia.
Agnieszka Pindel
mgr kosmetologii, absolwentka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
Kosmetologia Naturalnie"Z literatury wynika jasno, że najlepszym kosmetykiem przeciwstarzeniowym jest filtr przeciwsłoneczny, a nie najdroższe serum. Osobom, którym zależy na efekcie, radzę zacząć od codziennego SPF i antyoksydantów rano, a retinoid włączyć wieczorem, gdy ochrona jest już nawykiem."
Najczęstsze pytania o fotostarzenie
Co to jest fotostarzenie skóry?
Fotostarzenie to przedwczesne starzenie skóry wywołane promieniowaniem słonecznym, głównie UVA. Gromadzi się przez całe życie i objawia głębokimi zmarszczkami, szorstką teksturą, przebarwieniami oraz rozszerzonymi naczynkami. W badaniu 298 kobiet ekspozycja na słońce odpowiadała za około 80% widocznych oznak starzenia twarzy, więc to czynnik zewnętrzny, na który mamy realny wpływ.
Czym różni się fotostarzenie od starzenia naturalnego?
Starzenie naturalne zależy od wieku i genów oraz daje cienkie, drobne zmarszczki przy zachowanej strukturze skóry. Fotostarzenie wynika z promieniowania słonecznego i prowadzi do głębokich bruzd, szorstkości, nierównego kolorytu i utraty jędrności. Te dwa procesy się nakładają, ale tylko fotostarzeniu można skutecznie zapobiegać ochroną przed słońcem.
Jakie promieniowanie powoduje fotostarzenie?
Głównym sprawcą jest promieniowanie UVA. To do 95% ultrafioletu, które wnika do skóry właściwej i niszczy kolagen i elastynę. UVB działa płycej i odpowiada za oparzenia. Coraz większą rolę przypisuje się też światłu niebieskiemu, które pogłębia przebarwienia. UVA dociera do skóry przez chmury i szyby przez cały rok.
Jak zapobiegać fotostarzeniu skóry?
Podstawą jest codzienny filtr o szerokim spektrum, nakładany przez cały rok, także w pochmurne dni. W badaniu 903 osób regularna ochrona zmniejszyła oznaki starzenia o 24% w 4,5 roku. Działanie filtra wzmacniają antyoksydanty rano, na przykład witamina C z witaminą E i kwasem ferulowym, oraz unikanie słońca w godzinach największego nasłonecznienia.
Czy fotostarzenie skóry można cofnąć?
Części zmian nie da się usunąć, ale wiele można złagodzić. Najlepiej przebadane są retinoidy, które pobudzają odbudowę kolagenu i spłycają zmarszczki po kilku miesiącach stosowania. Pomagają też zabiegi dermatologiczne i antyoksydanty. Najważniejsza pozostaje jednak ochrona przed słońcem, bo bez niej zmiany wracają, a nowe powstają szybciej.
Czy ciemna karnacja ulega fotostarzeniu?
Tak. Ciemniejsza skóra rzadziej się oparza i wolniej tworzy zmarszczki, średnio o 10–20 lat później, ale słońce i światło niebieskie nasilają u niej przebarwienia, melasmę i nierówny koloryt. Dlatego codzienna ochrona przeciwsłoneczna jest potrzebna w każdym fototypie, niezależnie od odcienia skóry.
Jak chronić i naprawiać skórę — nasze kosmetyki
Codzienną ochronę zapewnią filtry SPF, a wsparcie naprawcze znajdziesz wśród kosmetyków z retinolem. Antyoksydanty pod filtr to między innymi Lab Biome rozświetlające serum z witaminą C lub kremy marki Yuana, a na przebarwienia po słońcu sprawdzi się Slavia Cosmetics. Zobacz też: serum do twarzy i kremy do twarzy.
Źródła naukowe: Flament F i in., Clin Cosmet Investig Dermatol 2013, PMID: 24101874 · Hughes MC i in., Ann Intern Med 2013, PMID: 23732711 · Kaidbey KH i in., J Am Acad Dermatol 1979, PMID: 512075 · Ferrara F i in., J Cosmet Dermatol 2024, PMID: 38590207 · Pourang A i in., Photodermatol Photoimmunol Photomed 2022, PMID: 34585779 · Nantawan P i in., Int J Womens Dermatol 2022, PMID: 35620028 · Kwon SH i in., J Cosmet Dermatol 2018, PMID: 29663701 · Pinnell SR i in., J Invest Dermatol 2005, PMID: 16185284 · Murray JC i in., J Am Acad Dermatol 2008, PMID: 18603326 · de Berker D i in., Br J Dermatol 2017, PMID: 28098380
LEKSYKON SZOPIKA
Kliknij w wybraną literę, aby znaleźć kosmetyki idealne dla Twojej skóry.
A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Y | Z